ضرورت تشکیل شرکت های دولتی

یکی از دو کارکرد عمده دولتها ، اعمال تصدی گری بوده و یکی از راه های اعمال این کارکرد، تشکیل شرکت های دولتی است.  در این نوع کارکرد ، دولت وظیفه ارایه خدمات و کالاها را حتی با هدف سوداوری محدود و جلب منافع به عهده دارد. الزاما دولت ، تولیدکننده کالا و خدمات نیست و ممکن است بخش خصوصی یا تعاونی آن را تولید نماید و یا ممکن است در مواردی همانند خدمات پستی ، تولید برق یا کالاهای عمومی مورد نیاز مردم را تولید نماید. شرکت های دولتی ، ممکن است بنا بر برخی از ضرورت های اقتصادی و مصلحت های سیاسی و فرهنگی ویا ضعف و ناتوانی بخش خصوصی در زمینه خاصی به وجود آیند.

قسمتی از دلایل پیدایش شرکت های دولتی به شرح زیرمی باشد:

۱- بنا به برخی دلایل ممکن است دولتی ترجیح دهد که بعضی از اعمال تصدی را به جای آنکه در قالب وزارتخانه ها و موسسات انجام دهد در قالب شرکت تجاری انجام دهد. شرکت پست جمهوری اسلامی ایران که به موجب قانون تشکیل پست جمهوری اسلامی ایران ایجاد شده، از این جمله است.

۲- گاه بخش خصوصی از انجام برخی فعالیت های بزرگ اقتصادی ناتوان است و یا اطمینان کافی به بازدهی آن ندارد. در این صورت ممکن است دولت در این راه پیشگام شود.

۳- گاهی اوقاتَ اموال اشخاص به حکم دادگاه مصادره می گردد. در این صورت چنانچه محکوم علیه در بعضی شرکت ها نیز دارای سهم الشرکه باشد این سهم الشرکه ها نیز قهراَ به دولت انتقال  می یابد. 

۴- در بعضی شرایط اقتصادی و سیاسی مصلحت عمومی ایجاب می کند که از دارایی های متعلق به اشخاص حقوقی حقوق خصوصی سلب مالکیت شده و این دارایی ها به مالکیت دولت درآیند و یا اصطلاحاَ ملی شوند.